opera tekstboekje Fidelio, L. van Beethoven, ca.1920,i.g.st

Voor de Van Beethoven verzamelaar en bewonderaar.
Van Beethoven, de maestro uit de tijd der Wener Klassieken.
Antiek duits opera tekstboekje van de opera Fidelio, de enige opera van Van Beethoven.
Datering:rond 1920.
Uitgever:Philipp Reclam jun. te Leipzig
Uit de serie Reclams Universal Bibliothek.
nr.2555
Gedrukt in oud duits (gotisch) schrift.
In goede staat.
Inhoud:
-Voorwoord en beschrijving van de ontstaansgeschiedenis van Fidelio eneen beschrijving van de premiere uitvoering door Georg Richard Kruse
-De volledige zangtekst (lebretti) van de opera.
64 blz.
Deze boekjes werden uitgereikt aan het publiek dat een toegangsbewijs voor de uitvoering van de opera had.
Ook waren zij goedkoop los te koop voor enkele pfennige (centen) om zo de muziekcultuur voor het "volk" toegankelijk te maken.
Afmetingen 10 x 15,7 cm.
Op verzoek kunnen meerdere scans van de inhoud worden toegezonden.

Fidelio oder Die Eheliche Liebe (opus 72) is de enige opera die Ludwig van Beethoven schreef. De uiteindelijke versie kent twee actes, de oorspronkelijke versie, getiteld "Leonore", kent er drie. Het Duitse libretto werd geschreven door Joseph Sonnleithner op basis van de Franse tekst van Jean-Nicolas Bouilly (Léonore, ou l'amour conjugal) geschreven voor een andere componist: Pierre Gaveaux.
De première vond plaats op 20 november 1805 in het Theater an der Wien in Wenen, onder leiding van de componist; bij deze uitvoering werd de ouverture Leonora nr. 2 gespeeld. De eerste gereviseerde versie werd op 29 maart 1806 in hetzelfde theater voor het eerst uitgevoerd, opnieuw onder leiding van de componist, met de ouverture Leonora nr. 3. De tweede gereviseerde versie ging ten slotte op 23 april 1814 in het Kärntnertortheater in première, met de Fidelio-ouverture in E groot.
De opera verhaalt hoe Leonore vermomd als gevangenbewaarder genaamd "Fidelio" haar echtgenoot Florestan van de dood redt in een politieke gevangenis.



Hoewel Beethoven tussen 1800 en 1815 heel wat plannen voor een opera koesterde, bleef Fidelio een eenling en nog wel eentje die werd geboren met veel barensweeën. Met zijn thematiek van onzelfzuchtige liefde, loyaliteit, moed, opoffering en heldhaftig uithoudingsvermogen is het werk niet alleen een late apotheose van de Achttiende eeuwse opera, maar ook een uiting van Beethovens politiek-filosofische credo.

Achtergronden
Hoewel Beethoven tussen 1800 en 1815 heel wat wisselende operaplannen had, schreef hij slechts één opera, Fidelio, maar dan wel meteen eentje van de mooiste en belangrijkste uit het Duitstalige repertoire. In zijn meesterschap van Mozartiaans ‘realisme’ kan het werk worden gezien als de apotheose van de achttiende eeuwse operastijl. Met zijn thematiek rond opofferende liefde, loyaliteit, ontzegging en heldhaftige volharding is het werk bovendien een soort expliciet politiek en filosofisch credo van de componist.
De intrige die mogelijk is gebaseerd op een gebeurtenis uit de Franse revolutie gaat over de onterechte gevangenschap van Florestan, de echtgenoot van Leonore. Zij tracht hem te bevrijden door zichzelf als man te verkleden en in dienst te treden van Rocco, de gevangenisbewaker van Florestan. Rocco staat onder bevel van Pizarro, de gouverneur van de gevangenis die het toonbeeld is van de door het ancien régime uitgeoefende terreur. Pizarro wil dat Florestan wordt geëxecuteerd voordat Don Fernando, de staatsminister op bezoek komt en tussenbeide kan komen, maar dat wordt verhinderd door Leonore. Wanneer Don Fernando de geschiedenis aanhoort, wordt Florestan vrijgelaten en Pizarro gestraft.
Een doodsimpel verhaal dat in de opera leidt tot indrukwekkende momenten, zoals de aria van Leonore ‘Abscheulicher, wo eilst du hin?”, de aria van Florestan ‘Gott, welch Dunkel hier’ en het indrukwekkende gevangenenkoor ‘O welche Lust’, een lange, heel ontroerende passage als blijk van solidariteit die begint als een reeks verschuivende akkoorden.
De eerste opvoering van het werk in het Theater an der Wien was allesbehalve een succes; deels was dat te wijten aan het feit dat het publiek het werk te lang en te veeleisend vond. Zelfs de daarop verzorgde herzieningen maakten niet dat het werk algemeen even goed werd aanvaard als Mozarts toegankelijker opera’s, maar dat doet niets af aan de tegenwoordig gelukkig wel erkende grote kwaliteiten van het werk.
Gelukkig is daar ook nog de oerversie van Fidelio: Leonore. Romain Rolland omschreef dat werk ooit als ‘een monument van de vrees uit die tijd, van de onderdrukte ziel en zijn smeken om vrijheid’. De enige opname van die oervorm maakt muzikaal en verbaal duidelijk waarom deze eerdere, radicalere opera zoveel indruk op hem maakte. Volgens hem was dit de manier waarop Beethoven tracht de revolutionaire geest uit zijn tijd in Bonn op te roepen, dit is de partituur waar de directe expressie van spontane gevoelens in plaats van een nobele filosofische abstractie te vinden is. De verminderde vaart van Leonore wordt gecompenseerd door een grotere verhalende kracht die wordt geuit door een extra acteur die in terzijdes woorden van Wordsworth, Goethe en Hölderlin voordraagt. Maar de muziek zelf mag er ook wezen!
Deze enige opera van de invloedrijkste onder de componisten, een manifest op de politieke vrijheid van de mensen en tevens een hymne op de ‘echtelijke liefde’ zoals de ondertitel luidt, heeft een moeizame ontstaansgeschiedenis. Vanaf de pakkende aard van de ouverture via de welsprekendheid van het kwartet en de stijgende spanning in de kerkerscène tot het moment waarop de spanning zijn ontlading vindt als de ten onrechte in de gevangenis geworpen Florestan wordt bevrijd vond Beethoven de passende muziek voor dit onderwerp.
De handeling die schijnt te zijn gebaseerd op een gebeurtenis uit de Franse revolutie gaat over de onrechtvaardige gevangenschap van Florestan, echtgenoot van Leonore, die hem tracht te bevrijden door zich als man te vermommen en in dienst te treden van Pizarro, de gouverneur van de gevangenis en als zodanig een ware vertegenwoordiger van het repressieve ancien régime; hij tracht Florestan te laten executeren voordat Don Fernando, de staatsminister de gevangenis bezoekt. Dat complot wordt door Leonore verijdeld. Als Don Fernando in de gevangenis arriveert ervaart hij de realiteit, wordt Florestan de vrijheid geschonken en Pizarro gestraft. Dit simpele gegeven laat ruimte aan wat nevenfiguren en zorgt voor een aantal treffende momenten, met name in het gevangenenkoor.